Kara Veba – Kara Ölüm Salgını

İnsanlık tarihindeki en ölümcül salgın olan kara veba salgını Çin,Kuzey Afrika ve Avrupa da 200 milyon insanı öldürmüştür.

Yersinia pestis bakterisinin neden olduğu bir hastalıktır. Bu bakteri 14.yüzyılda yaklaşık 200 milyon insanı öldürmüştür. Dağ sıçanlarında bulunan pireler ile yayılan bir hastalıktır. Yüksek ateş,şiddetli bulantı ve ağrı gibi bulgular ile kurbanlarını etkileyen kara veba hastalığı insanların dirseklerinde veya kasıklarında mor kabarıklar oluşturup daha sonra bu kabarıkları balon gibi yumurta büyüklüğünde şişirerek patlamasını sağlıyordu. Patlamadan sonra kötü kokulu siyah bir sıvı ortaya çıkıyor ve patlamanın etkisi ile hasta rahatlıyordu ancak patlamasına müteakip 5 gün içinde kurban hayatını kaybediyordu. Hastalık ortaya çıktıktan tam 80 yıl sonra çinin nüfusunu 1/3 oranında düşürmüştü. Her gün binlerce insan ölüyordu.

Çinde mi Başladı?

Kara ölüm ilk olarak 1300 lü yıllarda Çin’de başlamış daha sonra Orta Asya’ya ilerlemiştir. 1347 yılında moğol ordusu vebalı cesetleri mancınıkla Avrupa’ya Ceneviz Ticaret Merkezine atmasıyla kara veba hastalığı avrupaya taşınmıştır. Hastalıklı cesetleri yakıp daha sonra sicilya’ya dönen Cenevizliler hastalıgı önce Avrupa’ya buradan da Kuzey Amerika’ya taşımışlardır. Bu sayede milyonlarca insan bu hastalık yüzünden ölmüştür.Kara veba avrupada çok etkili olmuş hatta avrupanın sosyal temelini zedeleyip değiştirmiştir. Roma’da ise kara ölüm katolik kilisesini etkilemiş ve museviler,müslümanlar ve dilenciler gibi azınlıklara zulüm edilmesine yol açmıştır.

Avrupa Nüfusunun Yarısı Yok Oldu

Kara ölüm hastalıgı ile Avrupa nüfusunun yarısı yok olmuştur. Kara veba gelmeden önce avrupada hızlı nüfus artışı yaşanıyordu bundan dolayı insanlar iyi beslenemiyorlar bağışıklık sistemleri zayıf idi. Bilim adamları o yıllarda Kara vebanın avrupayı çok etkilemesini buna bağlıyorlar.

Bu salgının etkileri 350 yıl kadar yani 1700 lü yıllara kadar devam etmiştir. Bu arada avrupada gerçekleşen diğer salgınlar ise (1665-1666) Büyük Londra Salgını , 1629-1631 yıllarında İtalya salgını , (1720-1722) de Büyük Marsilya Salgını , 1771 de Moskova Salgını , 1679 da Büyük Viyana Salgınlarıdır. 18.yüzyıl bittiği zaman salgınlar tamamen ortadan kalkmıştır.

Bu hastalığa kara veba veya kara ölüm denmesinin sebebi ise hastalık sonucunda deri altında oluşan kanamalardan dolayı derinin siyaha dönmesidir. Burada kullanılan kara kederli veya kötü anlamlarına gelir.

KEDİLERİ VE İNSANLARI KATLETTİLER

Kara ölüm salgının cadılar yüzünden ortaya çıktığı da söylendi. Cadı sanılan kişiler evlerinden alınarak diri diri yakıldı Ortaçağ Avrupa’sında kedilerde bu hastalık yüzünden katledildi. Gece avlanan kedilerin gözleri geceleri parladıgı için onlarda cadı kabul edilip 10 binlerce kedi yakıldı öldürüldü. Aslında bu farelerin hastalıgı yayması için büyük bir şans idi insanlar bilmeden kedileri öldürerek hastalıgın daha çok yayılmasını sağlamışlardı. Artık farelere dur diyecek ezeli düşmanları yoktu.

KARA VEBA NASIL BULAŞIR

Bu hastalık en çok farelerde bulunan pireler vasıtası ile insanlara bulaşmıştır. Kara veba hastalıgı kırsal yerlerde daha çok gözükmüştür altyapı ve hijyen eksikliği nedeniyle büyüyüp yayılmıştır. Kara vebanın yayılmasının sebeplerinden biri de farelerdir. Fareler hastalıgı taşıyıp hızla bulaşmasını sağlamışlardır. O dönemde antibiyotikler olmadıgı için hastalık yok edilememiştir ancak günümüzde antibiyotikler bu hastalıgı oluşturan Yersinia pestis bakterisini yok etmektedir.

Yersinia Pestis Bakterisi

Yersinia pestis bakterisi resmi
Yersinia pestis bakterisi

Bu bakteri kolayca üreyip çoğalabilir basil adı verilen kalın ve kısa bir yapıya sahiptir. Bakteri Karanlık ve nemli ortamlarda, vücut dışında bile senelerce canlılığını devam ettirebilir. Bakterinin özel bir forma dönüşerek haftalarca, pirelerin dışkısında bir ay , iltihap ve balgamda ise birkaç hafta boyunca canlı kalabilmektedir. Soğuğa aşırı dayanıklı olduğu bilinen Yersinia Pestis bakterisi donmuş ortamlarda da çok uzun süreler boyunca canlılığını korur. Yapılan araştırmalar kara vebanın Orta Asya ve Çinde ortaya çıktığını göstermektedir. Kara veba insanların dışında çok sayıda hayvanında ölümüne yol açmıştır.

Kara Veba Nasıl Son Buldu?

400 yıl gibi çok uzun bir zaman avrupayı etkisi altına alan kara veba hastalığı çok uzun çalışmalar ve uğraşlar sonucunda antibiyotikler sayesinde tamamen yok edilmiştir.

Biraz da gülmek isterseniz bu yazıya tıklayabilirsiniz.

admin hakkında 142 makale
Merhaba, Ben Fatih Arkan,bloğuma hoşgeldiniz. Kendimi kısaca tanıtayım. 1972 İstanbul doğumluyum. Evli ve 3 çocuk babasıyım. Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi mezunuyum. Adım ve soyadım olan fatiharkan.com isimli web sitesinde olabildiğince faydalı ve güncel haberleri yayınlamaya çaba gösteriyorum. İlginize teşekkür ederim.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*