Borsa Taktikleri

borsada-nasıl-hisse-alinir

Borsada hisse senedi alıp satıyorsanız hangi senedi almanız gerektiğini iyi tespit etmelisiniz. Eğer yanlış bir hisse senedine yatırım yaparsanız yani paranızı yatırırsanız hem paranızın erimesine hem de paranızın değer kaybına uğramaması için kilitlenmesine yol açabilirsiniz.

Borsada bulunan şirketleri çok iyi analiz etmeli, onların açıkladığı bazı önemli değerleri bilmelisiniz. Şirketler yılda 4 defa açıklama yapmak zorundadır. 3 ayda bir işleyişleri hakkında bilgi vermelidirler. İşte buna bilanço açıklaması denilir. Şirket açıklama yaptıgı zaman son 3 aylık dönemde veya son 12 aylık dönemde neler yapmış ne kadarlık mal satmış ne kadar kazanmış ne kadar kaybetmiş bunu bildirirler.

Borsada Kazanmak

Sadece kazanç veya zararı değil şirketin kuruluş maliyetini yani sermayesini ve piyasaya sürdüğü hisse sayısını da bildirirler. Ayrıca pasiflerini yani malını mülkünü şirkete ait kullanılan kullanılmayan para eden ne kadar mal mülk varsa bildirmek zorundadırlar. Bu mal mülk durumuna pasifler deniliyor. Şirket eskiye oranla daha çok kazanıyor, malı mülkü yani pasifleri de artıyor ise bu hisselerinin değerine yansır. Yani x değerinde olan hisse fiyatı artı değer alarak x+0,1 den x+1000 (genelde) gibi değer artışı ile yükselirler.

Mesela piyasa değeri yani 1 hisse başına değeri 5 tl olan bir şirketin açıkladığı kazanç durumu yükseliyorsa, şirkete ait mal mülk artıyorsa buna orantılı olarak değeri de aratacaktır. 5 tl olan hisse değeri 6 tl veya 10 tl veya 100 tl gibi değerlere günde en fazla yüzde 10 olacak şekilde artarak ulaşabilir. 5 tl ye aldıgınız şirketin hissesinin değeri 100 tl oldugu zaman sizin yatırdıgınız para 20 kat artmış demektir. Eğer 1000 TL yatırdıysanız paranız 20 bin tl olmuştur. Bir iki yıl içinde bu şekilde 20 kat artan hisseler vardır. Bazı hisselerde kısa zaman içinde genelde 12 ay içinde 5-6 kat artarlar. Bazı hisseler ise tam tersine 5-6 kat azalırlar. Azalma durumunda ise paranız 5-6 kat değer kaybetmiş demektir.

Mesela 20 tl ye aldıgınız bir hisse 4 tl ye düşmüş ise 5 kat azalmış olur. Siz 20 tl den 10.000 TL lik aldıysanız paranız 5 kat azalarak 2000 TL ye düşecektir. İşte bu borsa ortamında hisse alırken doğru hisseyi tespit etmek nasıl yapılır? Alacağımız hissenin yükseleceğini nereden anlarız. Kat kat azalacak hisseleri almaktan nasıl kaçınırız?

  • SERMAYE
  • ÖZSERMAYE
  • PASİFLER
  • KÂR VE ZARAR AÇIKLAMALARI
  • TAKAS ORANI
  • FK (FİYAT KAZANÇ ORANI)
  • PD/DD (PİYASA DEĞERİNİN DEFTER DEĞERİNE ORANI)
  • ŞİRKETİN UZUN VADELİ YATIRIMLARI
  • ŞİRKETİN HİSSE SAYISINI BULMAK

Yukarıda yazdıgım değerleri tek tek incelemeliyiz. Bu değerleri uygun olan hisse veya hisseleri satın almalıyız.

Sermaye – Özsermaye – Pasifler

Önce alacağımız şirketin Sermayesine sonra Özsermayesine ve sonra Pasiflerine bakarız. Eğer bu baktıgımız değerler giderek artıyor ise iyi firmadır. Örneğin sermayesi 1, özsermayesi 10 ve pasifleri 15 ise iyi bir şirket olarak değerlendirebiliriz. 1-10-15 e takılmayın 1-2-3 de iyidir. 1-1-2 risklidir.Sermaye ile özsermaye aynı olmamalı öz sermaye daha yüksek pasifler ise ondan daha da yüksek olmalıdır. Bu durumda şirket iyi ilerliyor demektir.

Kâr ve Zarar Açıklamaları

Daha sonra ilk üçü tamamsa açıkladıgı kazançlara bakarız. Sermayesinden ne kadar az kar elde etmiş kontrol ederiz. Zararda ise o senetten uzak dururuz. Yani zarar açıklayan firmalar risklidir. Sermayesinden çok çok az kazanç elde ettiyse uğraşmaya değmez. Kazancını sermayesine orantılarız. Öyle hisseler vardır ki bazen sermayesinden fazla kâr elde etmişlerdir. Bu durumda yakın zaman sonra sermaye arttırımına gitmeleri gerekir. Bu da hisse fiyatını yükseltir.

Takas Oranı

Takas oranı da mühimdir. Takas demek hissenin kaç adedinin piyasada oldugu demektir. Yani yüzde kaçı satılmış, halka yüzde kaçı açılmış. Yüzde 51 i halka açık bir şirketin yüzde 51 hissesini satın alan bir kişi şirketin sahibi olur. Bunun gibi durumlarla karşılaşmamak için %51 den azını halka açarlar. Bazen yüzde 20 bazen yüzde 30 bazen ise Kent Gıda gibi yüzde 0,5 halka açarlar. Takasda önemli olan şirketin kaçka kaçının piyasada oldugunu anlamaktır. Şirketler neden borsaya açılır? elbette para girdisi almak için. Yani şirketin paraya ihtiyacı olur borsaya açılır yani bir takım hisselerini satılığa çıkartır. Bu satılığa açılan orana takas denir. Paraya çok sıkışan hisseler yüzde olarak çok miktar takasa çıkarırlar yani piyasaya açarlar. Bu da pek iyi değerlendirilmez. Değerli olan hisseler takası düşük yüzdede olanlardır. Genelde yüzde 30 a kadar iyidir.

FK Yani Fiyat Kazanç Oranı

Borsada FK ne demektir? Hissenin fk değerine nasıl bakılır? F/K yani fiyat/kazanç demektir. Yani hissenin fiyatını 1 hissenin kazancına böleriz. Mesela A hissesinin fiyatı 4 tl den 5 tl ye çıktı ve kapanışı 5 tl oldu diyelim. 5 tl ne demek oluyor? Bir adet hissenin ederi yani piyasa değeri demektir. Elimizde 10 adet hisse varsa piyasa değeri 50 tl değerinde hissemiz vardır. Şirket 100.000 tl kazanç açıklamış olsun ve takasta yani piyasada 100.000 adet de hissesi olsun. Bu da 100.000/100.000 = 1 tl demek olur. Şirket 100 bin tl kâr etmişse 100 bin hisse oldugundan yüzbine böleriz ve bir hissenin kazancını öğreniriz. Bu da 1 tl olur. Şimdi F/K yı bulalım. F belli 5 tl peki K belli mi? Evet o da belli 1 tl peki o zaman F/K ne olur? Elbette 5/1=5 tl olur.

Peki bu hisse 100.000 tl kazanç açıklamak yerine 400.000 tl kazanç açıklamış olsaydı. Bu durumda hissenin fk değeri nasıl olur? Artar mı yoksa düşer mi ? 400 bin kazancın fk sı 100 bin kazanca göre elbette daha iyidir.

400,000/100,000 = 4,00 TL 400 bini 100 bin hissemiz olduğu için 100 bine böldüm ve hisse başına kazancı buldum. Kaç tl bulmuşum elbette 4 tl buldum. Peki hisse değeri neydi ? Bir adet hisse 5 tl olduğuna göre 5/4=1,25 olur.

Bu durumda 100 bin tl kazançta fk 5 tl iken 400 bin tl kazançta fk yani f/k 1,25 oldu. Sizce hangi f/k daha iyidir. Elbette daha düşük değerde olan fk daha iyidir. Hisse alırken f/k değerine bakıp düşük olanını tercih etmek mantıklıdır diyebilir.

Pd/Dd Yani Piyasa Değerinin Defter Değerine Oranı

Yukarıdaki örneğe göre devam edelim. Hissemizin piyasa değeri 4 den 5 e çıkmıştı. Yani piyasa değeri 5.00 tl dir.

Pd ye 5 tl diyemeyiz bunu toplam hisse sayısı ile çarpıp asıl pd yi bulmalıyız. Yani Şirketin piyasada kaç adet hissesi oldugunu öğrenmeliyiz ki PD yi tespit edebilelim. Dieylim ki şirketin piyasada 40 milyon adet hissesi var. O zaman 40 milyonu 5 tl ile çarparsak PD yi buluruz. Bu durumda PD = 200 milyon tl olacaktır. Bu şirketin piyasa değeri o gün için 200 milyonmuş. Eğer fiyatı 10 tl olursa yani 5 tl den 10 tl ye çıkarsa o zaman piyasa değeri de 400 milyon olacaktır.

PDyi öğrendik peki DD yi nasıl tespit ederiz. DD demek defter değeri demektir. 1 hissenin açıklanan özsermayeye göre değerini bulup bunu 40 milyon hisse ile çarparsak defter değerini öğreniriz.

Defter değerini hesaplamanın 2 farklı yolu vardır. Birinci yol şirketin özsermayesini sermayesine bölerek hesaplanır. İkinci yol ise sermayesini toplam hisse senedine bölerek hesaplanır.

Defter Değeri Hesaplaması

Şirketlerin Varlıkları ve borçları vardır. Tüm varlıkları 1 milyon borçları da 400 bin tl olan bir şirketin özkaynağı da tam olarak 1 milyon-400 bin=600 bin tl olur. Temiz 600 bin tl si vardır. Yukarıdaki örneğe göre devam edersek 100 bin adet hissemiz vardı. Bu durumda 600 bin/100 bin = 6 tl. Bu şirketin defter değeri 6 tl dir. Piyasa değeri de 5 tl idi. Bu durumda PD/DD = 5/6 = 0,83 olacaktır.

PD/DD değerleri tüm şirketlerin bilançolarını gösteren sitelerde veya programlarda yazıyor bunu hesaplamaya uğraşmak gereksizdir. Burada asıl bakılması gereken pd/dd = 1 den küçük ise o şirketin değerinin ucuz oldugunu 1 den yüksek ise pahalı ve fiyatının şişik oldugunu gösterir. Hisse satın alırken bu değere bakılır ve 1 veya 1 in altında olanlar tercih edilirler.

PD/DD oranına bakarken mutlaka aynı sektör olarak bakılmalıdır. Evet bu hissenin düşük bu şirket iyidir diyemeyiz o düşük olan şirketin sektöründeki diğer şirketlere de bakılıp bu sektördeki en düşük pd/dd bulunmalıdır. Çünkü bazı sektörlerin pd/dd leri hep düşük bazı sektçrlerin de hep yüksek olabilir. PD/DD ye bakarak tam net bilgi elde edilemez çünkü şirketin yaptığı iş çok değerli ve usaları zor bulunan kişiler olabilir. Herkesin yapamayacağı bir iş yapıyor olabilir. Veya arazileri ileride çok değerlenecek bölgelerdedir. Şimdilik arazileri çok değerli değildir ancak değerleneceği kesin bölgelerde oldugu bilinir. Bu durumda gerçek fiyatına değerleme yapılacak zamanda ulaşacağı için değeri düşük olsa bile hisse ezik olarak düşünülmemelidir.

Şirketin Uzun Vadeli Yatırımları

Şirketlerin borsada hisselerini almadan önce onları iyice inceleyip fk, pd/dd sermaye, özsermaye gibi değerlerine baktıktansonra yatırımlarına da bakmak gerekir. Bilhassa uzun vadeli yatırımları olan bu yatırımlara önem vermiş parasal yani maddi kaynaklar ayırmış şirketler her zaman gelecek vad eder. Fiyatları genellikle hep yükselme eğiliminde olur.

Şirketin Hisse Sayısı Nasıl Bulunur?

Şirketin hisse sayısını öğrenmenin en kolay yolu sermayesine bakmaktır. Bir hisse 1 tl olarak hesaplanır. Her zaman 1 hisse 1 tl dir. Sermayesi 1 milyon olan şirketin 1 milyon adet hissesi vardır. Sermayesi 500 milyon olan şirketin 500 milyon adet hissesi vardır. Bu hisselerin tamamı borsada değildir. Takası % yüzde kaç ise borsaya açılmış hisse sayısı da o kadardır. Örneğin takası yüzde 20 olan bir şirketin sermayesi de 100 milyon olsun. Bu durumda bu şirketin 100 milyon hissesi vardır ancak yüzde 20 açık oldugundan borsada 100 milyon / 5 = 20 milyon adet hissesi vardır. Bu durumda o şirketin 1 adet hissesi borsada 4 tl olarak işlem görüyorsa şirketin piyasa değeri de 4 x 100 milyon = 400 milyon tl olur.

admin hakkında 150 makale
Merhaba, Ben Fatih Arkan,bloğuma hoşgeldiniz. Kendimi kısaca tanıtayım. 1972 İstanbul doğumluyum. Evli ve 3 çocuk babasıyım. Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi mezunuyum. Adım ve soyadım olan fatiharkan.com isimli web sitesinde olabildiğince faydalı ve güncel haberleri yayınlamaya çaba gösteriyorum. İlginize teşekkür ederim.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*